Gjerstad - Risør
Kommunane Gjerstad og Risør har, og har hatt, felles landbruksforvaltning. Landbruket i dei to kommunane står ovanfor dei same utfordringane sjølv om Gjerstad er innlandskommune og Risør er kystkommune.
Landbruksforvaltninga i Gjerstad og Risør fekk informasjon om beiteprosjektet i Agder og Telemark når ein var i ferd med å sluttføra arbeidet med landbruksplan for Gjerstad kommune. Før arbeidet med landbruksplanen tok til vedtok Kommunestyret eit planprogram. I plan-programmet fokuserte ein på kulturlandskapet og den aukande tilgroinga.
Næringa og kommunen har i mange år snakka om å få til betre og meir effektiv beitebruk i kommunen. Eit av tiltaka i landbruksplan vart dermed å søkja om å få vera med som pilotområde i beiteprosjektet. Kommunestyret vedtok landbruksplanen i juni 2007.
Risør kommune har ein landbruksplan frå 2004/2005 som òg legg vekt på kulturlandskapet og problema knytta til auka tilgroing.
Før søknaden vart sendt vart prosjektet drøfta med bondelaga i dei to kommunane samt med næringa på ein bondecafe i regi av landbruksforvaltninga. Det kom mange innspel på utfordringar som landbruket står ovanfor som òg kan relaterast til beiting og beitebruk:
- mange eigarar av landbrukseigedomar utan tilknyttning til og forståing for landbruket
- dårleg arrondering av teigane/eigedomane/jordene
- for få husdyr
- for få aktive bønder (rekruttering)
- lønnsemda er for låg
- avstanden til beiteområdene (krev transport)
- etablera beitelag på slike områder
- korleis skal me skjøtta dei nasjonale, regionale og lokale viktige kulturlandskapsområda
- samarbeidsformer (i beitesesongen, men òg resten av året med tanke på ordna ferie og fritid)
- driftsformer (små besetnigar og lite spesialisering)
- endra krav til driftsbygg, enkle og økonomiske bygg
I styringsgruppa for prosjektet er dei to bondelaga representerte samt representantar frå begge kommunane med landbruksforvaltninga som sekretariat.
Tanken til styringsgruppa er å finna beiteområder som er av ein slik storleik at det kan vera interessant for husdyrprodusentane å frakta dyra dit. Ein vil vurdera beiteområda ut frå at tiltaket skal vera positivt for bøndene, innbyggarane og turistane.
Styringsgruppa har lagt vekt på fylgjande moment når områda vart plukka ut:
- beitekvalitet
- storleik på beiteområdet (fleire grunneigarar)
- er det dyr i området eller må dyra hentast utanfrå, eventuelt kvar kan ein få dyra frå
- biologiske verdiar
- innbyggjarane (opna opp og fremma ferdsel)
- turistens inntrykk
For styringsgruppa er det svært viktig at ein ikkje gapar over for mange område. Prosjektet skal sluttførast ved årskiftet 2009 – 2010. Ein vil derfor velja område der ein meiner ein kan få til noko i løpet av prosjektperioden.
Ein ser prosjektet som starten på noko positivt for næringa. Dersom ein kan samarbeida om beitebruk i beitsesongen kan ein sjå føre seg ei utvikling av samarbeidet på andre områder (driftsfellesskap på vinteren mtp ferie/fritid, forhausting mtp redusert transport)
Styringsgruppa har utarbeida hovudmål og delmål for beiteprosjektet i Gjerstad og Risør.
Hovudmålet for beiteprosjektet i Gjerstad og Risør
Beiteprosjektet i Gjerstad og Risør skal medverka til å auka talet på beitedyr i kommunen ved å leggja til rette beiteområde for nye driftsformer samstundes som friluftsinteresser og omsynet til det biologiske mangfaldet vert sikra.
Delmål for beiteprosjektet i Gjerstad og Risør
Beiteprosjektet i Gjerstad og Risør skal:
- Medverka til ei positiv utvikling av landbruket i våre kommunar
- Etablera/organisera beiteområde med nødvendig infrastruktur der dyra kan gå over lengre tid
- Gjennomføra informasjonsmøte med aktuelle partar i kvart av beiteområda
- Laga avtalar med grunneigarane som stiller beiteareal til disposisjon
- Laga beiteplan for dei beiteområda der det er aktuelt
- Vurdera sambeiting mellom fleire dyreslag
- Arrangera fagmøte om beiting i samarbeid med forsøksring, fylkesmannen, Norsk sau- og geit
- Arrangera eit ope møte om samanhengen mellom beiting og kulturlandskap
- Synleggjera beitedyra som kulturlandskapspleiarar gjennom aviser og kommunane sine nettsider
- Etablera beitebank for våre to kommunar og på sikt bidra til at det vert etablert ein felles beitebank for Aust-Agder … av fylkesmannen
- Leggja til rett for allmenn ferdsel i beiteområde der det kan vera aktuelt
- Ta omsyn til det biologiske mangfaldet i beiteområda
I Gjerstad vil styringsgruppa prioritera å arbeida med beiting på Vestøl, Melaas/Landsverk og Røed.
I Risør vil styringsgruppa prioritera å arbeida med beiting på Søndeled, Akland og Frøyna.
Ein er no i gang med og kontakta grunneigarane i dei aktuelle områda. I januar vil ein gjennomføra møter med grunneigarane og eventuelt andre samarbeidspartar for kvart av dei utplukka områdene. Føremålet med møtet er å bringa på det reine om det er ynskje om beiting i området og i så fall på kva vilkår beiting skal/kan skje.
Meir info:
Prosjektsøknad Gjerstad - Risør